و خزرج و اهل يثرب ، « 1 » لات براى ثقيف و طائف باشد « 2 » و دهها بت ديگر براى قبايل ديگر . « 3 » زمانى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مكه را فتح كرد در درون آن 360 بت وجود داشت . « 4 » اين تفرقه و تشتت تا به جايى گسترده شده بود كه در هر خانه‌اى از خانه‌هاى مكه ، بتى وجود داشت . « 5 » در كنار كعبه طاغوت‌هايى قرار داده بودند كه همچون كعبه آنها را تعظيم مىكردند ، « 6 » و براى هر قبيله‌اى بتى مخصوص بود . « 7 » يعقوبى گويد : وقتى عرب به حج مىآمد هر قبيله در كنار بت مخصوص به خود ايستاده ، نماز خوانده و شعار تلبيه سر مىداد . « 8 » آنها به عبادت سنگى مشغول مىشدند . وقتى سنگ بهترى مىديدند به عبادت آن مىپرداختند . بنا به گفتهء بسيارى از محدثان آيهء : « أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ ؛ « 9 » « آيا ديدى كسى كه خداى خود را هوا و خواست خود قرار داده » ؛ دربارهء حارث بن قيس نازل شد ؛ « 10 » او مرتب از عبادت سنگى دست مىكشيد و به عبادت سنگ ديگر مىپرداخت . زمانى كه ديگر اعراب عظمت كعبه و نقش آن را در افزونى پرقدرت قريش مشاهده كردند ، در مناطق خود نيز كعبه ساختند تا از اين افتخار بىبهره نباشند . در نجران كعبه‌اى توسط بنو عبد المَدان ساخته شد و اين قبل از آمدن نصرانيها به نجران بوده است . « 11 » كعبه‌اى در غطفان در مقابل خانهء خدا ساخته و براى آن صفا و مروه هم درست كردند . « 12 » كعبه‌اى در يمن كه آن نيز در مقابل كعبهء مكه توسط ابرهه ساخته شد . « 13 » اين گويا كليسا بوده است . در شام نيز كعبه شاميه ساختند . « 14 » در سرزمينى در ميان كوفه و بصره نيز كعبه‌اى وجود داشته است . « 15 » بسيارى از اينها قصدشان بر اين بود تا عرب را از حج كعبه بازداشته و به كعبهء خود

--> ( 1 ) . السيرة النبويه ، ج 1 ، ص 79 ؛ الأصنام ، ص 13 ( 2 ) . السيرة النبويه ، ج 1 ، صص 79 - 142 ( 3 ) . نك : المحبر ، ص 316 و 315 ؛ المنمق ، ص 407 و 406 ؛ بهج الصباغه ، از 171 تا 174 ( 4 ) . بهج الصباغه ، ج 2 ، ص 174 ( 5 ) . الأصنام ، ص 32 ؛ المغازى ، ج 2 ص 871 ؛ بهج الصباغه ، ج 1 ، ص 71 ؛ تاريخ مكهء احمد سباعى ، ص 19 ( 6 ) . البداية والنهايه ، ج 2 ، ص 192 ( 7 ) . المختصر فى اخبارالبشر ، ج 1 ، ص 98 ( 8 ) . يعقوبى ، ج 1 ( 9 ) . ، جاثيه ، 23 ( 10 ) . الاشتقاق ، ص 76 ؛ المحبر ، ص 159 ؛ مجمع البيان ، ج 9 ، ص 78 ؛ المنمق ، ص 485 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 132 ( 11 ) . المحاسن والمساوى ، ج 1 ، ص 11 ؛ الاصنام ، ص 44 ؛ معجم البلدان ، ج 5 ، ص 268 ؛ فجرالاسلام ، ص 26 ( 12 ) . تاج العروس ، ج 4 ، ص 109 ؛ مرصدالاطلاع ، ص 937 ؛ به نقل از : المفضل ، ج 6 ، ص 444 ( 13 ) . الاصنام ، ص 48 ؛ البداية والنهايه ، ج 2 ، ص 192 ؛ بلوغ الارب ، ج 1 ، ص 346 ( 14 ) . البداية والنهايه ، ج 2 ، ص 192 ؛ بلوغ الارب ، ج 1 ، ص 346 ( 15 ) . الأصنام ، ص 45